SAĞLIKTA çöZüM öNERİLERİ  
 
ülkemiz sağlıkta son günlerde verilen hizmetlerde neredeyse önemli kısıtlamaların başlaması üzerine ;Sağlıkta kırmızı kart uygulaması başladı; şeklinde bir değerlendirme yapmıştık. Bu yazıya ciddi bir ilgi olduğunu gördüm.Başlayan bu sıkıntıların hedeflerini aşan sağlık harcamaları üzerine IMF?in talimatıyla başladığı biliniyor. Fakat atasözünde olduğu gibi ; vur denilince öldürüldü;.

Sistemi koyanlar harcamaları kontrol etmekte zorlanınca anlamsız önlemler almak zorunda kaldılar. Son olarak yatan hastalarda olduğu gibi ayaktan gelen hastalar için de bazı paketler oluşturuldu. Hastada yapılacak herhangi bir tetkik olsun veya olmasın ödemeler neredeyse bir muayene ücretine yakın bir rakama indirgendi. Gerçi; daha önce her hastaya öylesine tetkikler yapılıyordu ki, neredeyse yapılmayan hiçbir işlem kalmıyordu.

özel sağlık kuruluşları bugün için sorunu halktan fark almak suretiyle şimdilik hallediyor. Katkı payı olarak isimlendirilen bu ödemelerin boyutunun bakanlığın aldığı her önlemde biraz daha artığı görülüyor. Halk bu nedenle oldukça sıkıntılı. Yeni yılda çıkacak ;GENEL SAĞLIK SİGORTASI; sağlık kuruluşlarının hastalardan fark alınmasını yasaklamaktaysa da bunu aşacak çeşitli arayışlar sürdürülüyor.

çözüm bazı zorluklar içerse de imkansız değil. önce sağlık hizmetlerinin ve bazı ilaçların hangisinin geri ödemesi yapılacağı hangisinin yapılmayacağı konusunda bir konsensusa varılması şart. Burada her olayda hem bilimsel hem insani hem de ekonomik bir boyutların ele alınması gerek. Gerekirse sağlık kurulları devreye konulabilir. Hekimlerin sorumluluk aldığı bu kurullar hem sağlık kuruluşunun içerisinde hem de geniş katılımlı olarak ilçe veya il boyutunda yapılandırılabilir. İlaç konusu için alınması gereken çözümlerden daha sonra bahsedeceğim. Zira bu konu ülke bütçesini önemli derecede zorlayacak kadar önemli

Biz niye tüm gelişmiş ülkelerin kullandığı sistemleri neden uygulamıyoruz? Henüz yaygınlaşmamış olsa bile son 2 yıldır kullandığımız bir kodlandırma sistemi var. Hastalıkları uluslar arası terminolojiye uygun olarak kodlandırmadan herhangi bir hastaya tanı konulmuş sayılamamalı. Dolayısıyla bu hasta için herhangi bir tetkik ve tedavi talebinde bulunulamayacağını bilmek gerekli. üstelik bu kodlamanın (ICD 10) alt gruplarını da devreye sokarak nadir görülen hastalıkları da göz ardı etmemek gerek. Buna benzer uygulamalar yapılmakla beraber bazı tanı yöntemleri ve tedavi kararlarında bu sistemin bir başka açılımı olan ;algoritim; yöntemlerine de başvurmak gerek. örneğin ;Damar sertliği; ön tanısına uygun bir kod alan bir hastada bambaşka bir tetkik ve daha sonra da bir tedavi kararı alınamamalı. Yani istenecek tetkikler sadece bu hastalığı ortaya koymaya yönelik olmalı ve uluslar arası bilimsel sıralamaya uygun olarak istenmelidir.

üstelik tanı ve tedavide imzası olan hekimlerin bu nedenle sanal ortama da taşınan bir sorumluluğu olması şarttır. Bunun anlamı yazılan her ilaç ve istenen her tetkik de yapılan yanlışların sorumlusu hekim ve bağlı bulunduğu sağlık kuruluşu olmalıdır. Böylece çeşitli hastalıklar için standart ekonomik paketleri aşan harcamalarda ödeme yapılmamalıdır. Paketi aşan daha ayrıntılı bir inceleme söz konusu ise üst kurulun onayı alınmalıdır. üst kurul bu gibi hizmetler için bir çağrı merkezi oluşturmalıdır. Bu merkezlerden sanal ve sözlü olarak sağlık kuruluşlarının çalışmaları yönlendirilebilir. Tıpkı özel sağlık sigorta sistemlerinde olduğu gibi.

Sağlık kuruluşları genel sağlık sigortasının göndereceği bazı hastalar için ayaktan ve yatırarak yapılacak sağlık hizmetleri için bazı hastalıklar için gönderilen yıllık hasta adetleri bazında açık eksiltme yaparak sistemde bir ekonomi sağlanması söz konusu olabilir.

Aslında asıl sorun sağlık hizmetinin gerçek fiyatının belirlenmesi. Sağlık bakanlığı maliye bakanlığı ile karşı karşıya oturarak sağlık hizmetlerinin güncel fiyatlarını yeniden belirlemelidir. Kuşkusuz konunun diğer tarafları da bu toplantıda hazır bulunmalıdır. özel sağlık kuruluşlarının temsilcileri ve Türk Tabipler Birliği. Gerçi TTB bu göreve daha önceden talip değildi. Fakat sisteme katkısının olması şart. Şu anda kullanılan ; Bütçe Uygulama Talimatında; (BUT) yer alan fiyatlar aslında cari fiyatların en az üçte biri civarındadır. özel sağlık kuruluşu bu bedele ilave olarak kendi cari fiyatının en az yarısı kadar bir fark daha almaktadır. çaresiz kalan hasta bu bedeli ödeyerek tanı ve tedavisini yaptırmak zorunda kalmaktadır. Halbuki bu fiyatların kullanılmasına karar verenlerin sağlık kuruluşunun kullandığı cihazların satın alınma maliyetlerini, amortismanları, kiraları, kurumlar vergisini, çalışanların ücret ve kıdem tazminatlarını hiç dikkate almamaktadırlar. Zira kamu kuruşlarında bu giderler devletin ayrı bir sistemi tarafından karşılanmaktadır.

Tüm bu maliyetleri göz önünde tutarak gerçek fiyatlar oluşturulursa hiçbir sağlık kuruluşunun katkı payı istememesi gerekir. Fakat sistemin bir başka emniyet sübapının daha olması gerekmektedir. Sağlık sisteminin üçüncü ayağı olan hastanın kendisine yapılan hizmetleri kontrol etmesi için makul bir katkı payı vermesi şarttır. Bu katkı, kişinin maaşından veya elden geri ödemeyi yapacak olan genel sağlık sigortasına yapılmalıdır. Tıpkı günümüzde ilaçlarda yapıldığı gibi. Böylece hastalar kendilerine yapılan bir hizmeti ekonomik olarak değerlendirmekte ve aşırılığa izin vermemektedir. Bunun oranı %10 ile % 20 arasında değişebilir. Bazı hastalıklarda bu katkı payları kurul kararıyla kaldırılabilir. Herhangi bir sosyal güvencesi olmayanlarda yaşlı ve çocuklarda bu katkılar sıfırlanabilir. Yani önerdiğim sistemde katkı var, fakat bu katkının bedeli devlete veya çıkacak olan Genel Sağlık Sigorta sistemine yapılmalıdır.

Sağlık hizmetini daha az kullananlarda her geçen yıl alınan bu katkı payları düşürülebilir.
Tedavi hizmetlerinde yapılacak tasarruf koruyucu sağlık hizmetlerine aktarılmalıdır. Böylece ilerde çeşitli hastalıklara karşı direnci artırılmış bir toplum ortaya çıkabilecektir. Zira günümüzde bakanlığın sağlık harcamalarında en büyük payı kendi çalıştırdığı personel maaşlarına aktarmaktadır. Daha küçük bir kısmı ise tedavi hizmetlerine verilmektedir. Yatırımlara ve koruyucu sağlık hizmetlerine ayrılan pay çok komiktir.

Sağlık ve esenlikler Kaynak.  www.haberturk.com.