Yaralanan göze yapılan doğru ilkyardım hem kazazededeki ağrıyı en aza indirir hem de kalıcı görme kaybını engelleyebilir. Oysa yanlış müdahaleler kötü sonuçlar doğurabilir.
Göz, yerleştiği kemik yuva içerisinde büyük ölçüde korunaklıyken mercek sistemlerinden oluşan ön kısım dış etkenlere karşı oldukça savunmasızdır. Göz kapakları, bir ölçüde de kaş ve kirpikler zarar verici dış etkenlere karşı fiziksel bir bariyer ve refleks bir örtü görevi görür. Kum tanesi, toz, kömür kurumu, küçük sinek, rüzgarla gelen küçük bitki parçacıkları, kıymık gibi küçük partiküllü cisimler göze girerek hasar oluşturabilirler. Bu kişide ağrı, gözyaşının artması, gözde kırmızılaşma ve ışığa hassasiyet oluşur.
İlkyardım
Bu durumdaki bir gözü ASLA OVALAMAYIN, kazazedenin kendi gözünü ovalamasına izin vermeyin. çünkü yabancı cisim göze batabilir, daha derine gidebilir. Sonuçta hasar daha ağırlaşabilir.
Göz Yanıkları
Gözler kimyasal maddelerle, ısı ile veya ışınlarla yanabilir. Gözün hassas dokuları kalıcı hasara uğrayabilir ve acil girişim yakıcı etkenin durdurulması ve göze daha fazla zararın önlenmesini sağlayabilir.
a- Gözün Kimyasal Yanıkları
Gözün kimyasal maddelerle yaralanmaları özellikle ciddidir. Kimyasal maddeye çok kısa süre maruz kalınsa bile bu yaralanmalar kalıcı körlüğe sebep olabilir. Bu yaralanmaların acil müdahalesinde de prensip aynıdır; gözü ovalamamak ve bol su ile yıkamak. Gözün herhangi bir yaralanmaya karşı normal reaksiyonu sıkıca kapanmaktır. Göz yıkanırken göz kapakları zorla da olsa açık tutulmaya çalışılmalıdır. Yıkama içten dışa doğru olmalı, sağlam göze yıkama suyuyla karışmış kimyasal maddenin kaçıp sağlam gözde de hasar oluşturmasına izin verilmemelidir. Yıkama işlemi asit yanığı için en az 5dk. alkali yanığı için ise 10-20dk. sürmelidir. Yıkama işlemi tamamlanınca her iki göz de yumuşak temiz petlerle örtülmeli ve kazazede hemen hastaneye nakledilmelidir. Hangi kimyasal maddenin yanığa neden olduğuna bakmaksızın göze sudan başka hiç bir madde, merhem, damla konmamalıdır.
b- Gözün Termal Yanıkları
Yanan bir ateşe yakın olarak duran kişinin gözleri sıçrayan kıvılcımlara aniden kapanarak refleks bir yanıt verir. Bu doğal refleks gözlerin korunmasını sağlar. Genellikle göz kapakları bu durumda zarar görür. Göz kapağı yanıkları özel bakım ister. En iyisi zaman kaybetmeden kazazedeyi hastaneye götürmektir. Nakil sırasında tercihen steril suyla ıslatılmış tamponlarla eğer yoksa temiz bezlerle her iki göz de kapatılır.
c- Gözün Işın Yanıkları
Aşırı ışığa maruz kalmak göze belirgin zarar verebilir. Işınlar retinada odaklanarak duyusal hücrelerin belirgin hasarına neden olabilir. Kızılötesi ışınları, güneş tutulması ışınları (eğer kişi direk olarak güneşe bakarsa) ve lazer yanıkları retinada ağrısız fakat kalıcı görme kaybı yapan yaralanmalar oluşturur. Bir kaynak yapma ünitesinden gelen ışınlara veya parlak karla kaplı alanda bulunmaya bağlı olarak (kar körlüğü) gözün yüzeysel yanıkları oluşabilir. Bu çeşit yanık başlangıçta ağrılı değilken 3-5 saat sonra hasarlı korneanın yaralanmaya cevap vermesiyle şiddetli ağrılar başlar. Kazazedede kızarıklık, şişkinlikle karakterize konjuktivit ve aşırı gözyaşı salgısı oluşur. İlkyardımcı kazazedenin parlak ışınlarla daha fazla karşılaşmasını önlemeli, ıslak petlerle her iki gözü kapamalı, olabildiğince çabuk bir şekilde hastaneye nakli gerçekleştirmelidir.
Gözün Delici-Kesici Yaralanmaları
Bu tür travmalarda sadece göz kapağında yırtılma varsa; göz kapağından gelen aşırı kanama, hafifçe elle yapılan baskıyla kontrol altına alınabilir. Ancak göz küresinin kendisinde bir yırtılma söz konusu ise asla hiçbir şekilde göz üzerine basınç uygulanmaz. Göz küresinin açıkta kalan kısmına hafifçe nemli steril örtüler konur ve kuruma önlenir. Yaralanmış göz , koruyucu bir kap ile örtülür. Diğer göz bir bandajla kapatılarak yaralanmış taraftaki hareket azaltılır. Nadiren ciddi bir yaralanma sonucu göz küresi yuvası dışına çıkmış olabilir. Gözü tekrar yuvasına sokmak için asla bir şey yapılmamalıdır. Nemli, steril örtülerle kapatılmalı ve hareketsizliği sağlanmalıdır. Kazazede sırt üstü yatırılarak hastaneye nakledilir.
Gözün Künt Yaralanmaları
Gözün künt travmasında ciddi hasarlar meydana gelebilir. Sık görülen bir yaralanma irisin (gözün renkli kısmının) bir kısmını veya tamamını kapayan hifema?dır. İrisi örten ön kamarada kan toplanmasıyla oluşur. Künt travma göz çukurunu oluşturan kemiklerin kırılmasına sebep olabilir. Bu kırıklar göz hareketlerini kontrol eden kasların bazılarını sıkıştırabilir. Kasların sıkışmasına bağlı olarak kasların hareketinin kısıtlanması kazazedenin çift görmesine sebep olabilir. Göz bölgesine künt travmayı takiben ağrı, çift görme, görmede azalma şikayetleri olan her kazazede sedyeye konarak hemen hastaneye nakledilir. Göz daha fazla yaralanmadan metal bir koruyucu (göz şekline uygun özel yapılmış kaplardır) konarak korunur ve diğer göz de kapatılarak yaralı gözün hareketi en aza indirgenir.
Kapalı kafa travmalarında gözün fonksiyon ve görünümünde anormallikler olur. Aşağıdaki bulgulardan herhangi biri ilkyardımcıyı altta yatan bir kafa travmasından şüphelendirmelidir :
Bu tür kazazedelerde ek olarak bilinç kaybı da varsa ilkyardımcı göz kapaklarını kapalı tutmalıdır. çünkü dokuların kurumasıyla kalıcı hasar ve körlük oluşabilir. Kapaklar nemli gazlı bir bezle örtülebilir.Bir göz dışarıya doğru çıkmış veya çıkıntı yapmışsaGözün beyaz bölgesine kanama varsaİlkyardımcının parmağını emir altında takip edemiyorsaGözler birlikte çalışamıyor veya değişik yönlere bakıyorsa
çoğu insanlar kontakt lens kullanırlar. Göz yaralanmaları durumunda ilkyardımcı kazazedenin lenslerini çıkartmak için kesinlikle uğraşmamalıdır. Bu, hasarı daha da arttırabilir. Kontakt lensin acil çıkartılmasının gerektiği tek zaman gözün kimyasal yaralanmalarıdır. Lens kimyasal maddeyi tutarak göz banyosu suyuyla maddenin seyreltilmesi ve uzaklaştırılması işlemini zorlaştırır. Ayrıca kazazedenin suni gözü olabilir. Suni göz nedeniyle göz fonksiyonları hakkında yanlış anlaşılmalar olabilir. Kazazedeye bu sorulmalıdır.
Bir gözbebeği diğerinden büyükse
BURADAKİ KONULAR BİLGİLENDİRME AMAçLIDIR, HER TüRLü TIBBİ SORUNDA DOKTORA BAŞVURUNUZ.
http://www.dask.org.tr/ILKYARDIM/iy_goz_yaralanmalari.htm
Kısa bir süre bekleyin. Bazı yabancı cisimler gözyaşı ile kendiliğinden dışarı atılabilir.
Kazazedeyi bir iskemleye oturtun, yüzünü ışığa dönüp arkasına yaslanmasını sağlayın. Kazazedenin arkasına geçin, o başını size yaslasın. Baş ve işaret parmağınızla sakatlanan gözün kapaklarını yavaşça açın. Kazazedeye sağa sola, yukarı aşağı bakmasını söyleyin. Böylece gözü iyice muayene edebilir, yabancı cismi görebilirsiniz.
Kazazedenin başını sakatlanan göz tarafına eğerek, gözden yanağa suyun akmasını sağlayacak şekilde göz banyosu yapın. Bu iş için mümkünse steril su, özel göz solüsyonları bunlar yoksa musluk suyu kullanın. Bu işlemle serbest küçük partiküller gözden kolaylıkla uzaklaştırılabilir.
Temiz su dolu bir kap içine kazazedenin gözünü sokması ve göz kapağını hızla kırpıştırması ile de göz banyosu yapılabilir.
Yabancı cisim üst göz kapağının arkasında olabilir. Bu durumda göz kapağını ters çevirmeniz gerekecektir. Kazazedeye yere doğru bakmasını söyleyin, mümkün olduğunca gözünü kırpmamasını tembihleyin. üst kirpiklerden tutun fakat çok çekmeyin, kazazedenin canını acıtabilirsiniz bu da göz kapaklarını sıkmasına yol açar. Kirpikler hafifçe aşağı çekilirken üst göz kapağının üst kenarını bir spatül, ince bir çubuk, kibrit çöpü ile aşağı itin ve bu sırada kirpikli kenarı yukarı doğru çubuğun üstüne kıvırın. Yabancı cismi steril bir gazlı bezle eğer yoksa nemli temiz bir mendilin ucuyla nazikçe alın.
Yabancı cisim gözün renkli kısmı üzerine yapışmışsa, beyaz kısmında da olsa batmışsa, yıkama ile çıkmıyorsa ASLA ELLEMEYİN, çıkarmaya çalışmayın. Bu durumda gözün steril bir tamponla eğer yoksa temiz bir bezle örtülmesi gerekir. Gözler birlikte hareket ettiğinden sağlam göz de aynı biçimde örtülür. Böylece gözlerin hareketleri kısıtlanarak oluşacak hasar en aza indirilmeye çalışılır. Gözün örtülmesi simit sargı ile de sağlanabilir. Gözün örtülmesi mikrop kapmasını da engeller. Kazazede bu şekilde derhal bir hastaneye nakledilmelidir. |
