Kalite,anlamlı ayrıntılara gösterilen ödünsüz özendir .
Oktay Bora Yağız
Taylan KÜÇÜKER
Sivas Gözlükçüler Derneği Başkanı
Eczacı-Gözlükçü
Gözlük; görmeyi temin eden optik bir sağlık gereci, Optisyenlik veya Gözlükçülük ise Sağlık Bakanlığının gözetim ve denetiminde olan bir Sağlık mesleğidir.
Bir gözlüğün kaliteli olabilmesi tasarımının yanı sıra, insan sağlığı açısından, kullanılan kimyasalların alerjik ya da toksik etki yaratmadığından emin olunmasına, dış etmenlere karşı dayanıklı olmasına bağlıdır. Kullanılan metallerin, vidaların, yayların, ölçümlerin, kaynağın bağlama direncinin istenilen uygunlukta olmasına dikkat edilmelidir.
Metallerin korozyona karşı korunması, dayanıklılığının arttırılması, CO2ve O2 geçirgenliğinin azaltılması, dekoratif görünüm kazandırılması yüzey sertliği ve dayanıklılığının attırılması amacıyla yapılan kaplamalar gözlük kalitesinde belirleyici unsurdur. Bu amaç için nikel kaplamalar 19. yüzyıldan beri metal yüzeyleri korozyondan korumak ve onlara dekoratif ve mühendislik özellikleri kazandırmak amacıyla yapılmaktadır.
Metallerin korozyon etkisi ciltle temasta insan sağlığı açısından çok büyük tehlike içermektedir. Metalin oksitlenmesiyle açığa çıkan pas alerjik bünyelerde problem olmaktadır. Gözlük çerçevelerinde bu tür etkileri ortadan kaldırmak, metalin insan vücuduna zararlarını en aza indirmek amacıyla yapılan nikel kaplamalarda kaplama kalınlığı çok önemlidir. Korozyon direnci çoğunlukla kaplamanın kalınlığına bağlıdır. Kaplamanın fonksiyonel gereksinimleri çok önemlidir. Kaplama kalınlığını kararlaştırmak için genellikle mikrometre okumaları kullanılır. ASTM standardı 8847 kaplanmış parçanın karşı kısmının metalografik tetkikinin temel alındığı, bir levha kalınlığı ölçme metodunu tanımlar. Bu standarda göre gözlük çerçevesi üzerinde birim alana düşen nikel miktarının; ciltle temasta insan sağlığı açısından zararsız olması için 0,0/ug/cm2/sa-0.5/ug/cm/sa aralığında olması gerekir (Standart referanslar ENV 14027, EN 1811)
Bir optik çerçevenin kaliteli olması demek sadece üzerindeki kaplamanın kalın olması ve dekoratif açıdan iyi görünmesi demek değildir Gözlüğün kaliteli olabilmesi, gerekli olan bütün şartların yerine getirilmesiyle mümkündür. Gözlük çerçevelerinin, birebir insan teriyle temasta olmasından dolayı her türlü oksitleyici, toksin etki yaratan ve alerjik reaksiyonları tetikleyici metallerden ve kimyasallardan arınmış ya da izole edilmiş olması gerekir. İmalatçı, kullanıcıların belirli bir çoğunluğunda, sağlıklı durumda takılı iken ciltte temasta veya ayar yaparken tahriş olma alerjik veya toksik etki yarattığı bilinen herhangi bir malzemeyi gözlük çerçevesinde kullanılmalıdır. (TS EN ISO 12870) (4,2) Ayrıca metal gözlük çerçevesi kullanıcının gözündeyken terleme esnasında, terden etkilenmemeli, aşınmaya uğramamalı, oksitlenmemeli ve kaplama tabakasında dökülmeler olmamalıdır. Bu yüzden nikel miktarının 0,5/ug / cm2 /sa üzerinde olmasına dikkat edilmelidir. Nikel miktarı yükseldikçe alerjik reaksiyonlarda artış görülebilir.
Nikelin oksidini azaltmak, gözlüğe koruma sağlamak ve görünüm açısından nikel tabakası üzerine Au, Pd, Ru, Rd kaplamalar yapılmalıdır. Yüksek maliyet oluştursa da insan sağlığı açısından mutlaka kullanılmalıdır.
Kaplama tabakalarını her türlü aşınma, terleme, baskılara karşı koruma amacıyla gözlük üzerine elektroforetik ya da püskürtme yöntemiyle boyama ya da lak kaplamalıdır lakın gözlük üzerine yapışma derecesi gözlüğün kullanım ömrünü ve kalitesini artırır.
Son aşamalarda yapılan baskı ve ayarlarda kullanılan kimyasal boyaların hiçbir şekilde alerjik veya etki göstermemesi gerekmektedir. Bir gözlüğün üretime girdiği andan çıktığı ana kadar geçirdiği her türlü işlemde kullanılan metal ve malzemede sağlığa zararlı hiçbir kimyasal madde kullanılmamalıdır. Üretim çıkmış bir gözlük çerçevesi her türlü dış etmenlere, aşınmaya, basınca, dirence, terlemeye karşı sağlam kalmalıdır. Ayrıca TS EN ISO 12870 standartlarındaki şartlar yerine getirmeli ve uyumlu olmalıdır
Tezgâhta(işportada) satılan optik ve güneş gözlükleri, göz ve görme sağlığı açısından tehlike saçıyor!
Güneş gözlüğü satın alırken, uzun dönemde gözlerin sağlığını maksimum koruyacak güneş gözlüklerini fiyatı uygun olan mallar arasında; Türkçe tanıtma ve kullanma kılavuzu, garanti belgesi ve standarda uygunluk (TSE) markası olanı tercih ediniz.
Tüm bu anlatılanlardan da, anlaşılacağı üzere güneş gözlüğü seçimi dikkat gerektiren, bizlerin daha çok ilgilendiği estetik uygunluk dışında, göz sağlığını büyük ölçüde etkileyen ciddi bir iştir. Yukarıda sayılan özelliklere dikkat etmek uygun olacaktır. Aksi halde herhangi bir yerden(İşporta gibi) elde edilen herhangi bir gözlük, yeterli göz koruması sağlamadığı gibi, zararlı da olmaktadır. Normalde karanlık ortamlarda ( göz bebeklerimiz büyür )midriyazis oluşur.
Ve böylece daha çok ışık göz bebeklerimizden içeri sızar. Eğer % 100 ultraviyole koruyuculuğu olmayan camları takarsak karanlık bir ortam oluşacağından göz bebeklerimiz genişleyecektir. Ve koruyuculuk oranı düşük olan bu camlardan geçen UV ışınları gözümüze daha fazla zarar verecektir.
Standartlara uygun güneş gözlüğü camları, araç kullanırken trafik sinyal ışık renklerinin tanınmasında(fark edilmesinde) bir güçlük yaratmamalıdır. Kırmızı yeşil renkler birbirinden kolaylıkla ayırt edilmeli ve tanınmalıdır. Ucuz işportada satılan güneş gözlükleri ile trafikte sinyal ışık renklerinin algılanmasında güçlük meydana gelebilir, buda sürüş güvenliğini bozar, kazalara sebep olabilir. Batıda hazır takılabilen okuma gözlükleri marketlerde satılır ve yukarda belirtilen standartlara göre üretilir. Türkiye’mizde numaralı gözlükler reçetesiz satılamaz. Ancak camii önlerinde işportada hazır numaralı gözlükler satılmaktadır, çoğu zaman uzak doğu Çin menşelidir. Camları organik değil akriliktir. Sosyal güvenlik kurumları bu gözlükler müşteriye verildiğinde sözleşmelerini fesih etmektedir. Gözün ve yüzün yaralanmalara karşı korunması ve emniyeti çok önemli bir husustur. Cam olan güneş gözlüklerinde(işportada) hammadde olarak pencere camı hammaddesi kullanılmaktadır bu malzeme çok kırılgandır optik camlar pencere camlarına göre 6 defa daha basınca karşı dirençlidir. Kırıldığında dağılarak göze zarar vermezler işporta gözlüklerinin bu risk çok yüksektir esasında optik cam ve pencere camlarının kimyasal terkipleri de farklıdırlar.
Organik ve mineral güneş camları damarlı olabilir, hava kabarcığı, çizik, çatlak olabilir Yine güneş gözlükleri kolayca yanıp tutuşabilecek malzemelerden yapılmamalıdır. İşporta gözlüklerinde bunu kimse garanti edemez. Optik çerçeveler ( nontoksik) zehirli olmayan, alerji yapmayan, tahriş (iritasyon) etmeyen. Kanserojen olmayan malzemeden üretilmiş olmalıdır. Bütün bu özellikler standartlarla düzenlenerek insanların göz sağlığı yüz ve göz güvenliği temin edilebilir.
Bütün bu işlemler çerçevelerin boyasından yapıldığı malzemelere kadar bir seri işlemleri kapsar. Sonuç güneş gözlüğü renkli iki cam ve sıradan bir çerçeveden ibaret değildir. Tüketiciler dışardan bakarak ya da gözlemleyerek bu özellikleri asla anlayamazlar. Dikkat edilirse eğer bir profesyonel destek söz konusu değilse güneş gözlüğü alan Tüketiciler arasında geçen konuşma genelde şöyledir gözlük yüzüme yakıştı mı?” ,” camın koyuluğu yeterlimi?” bu sorularla tüketicinin ihtiyacına göre doğru güneş gözlüğü seçimi yapılamaz.
Lens görünür ışığın ne kadarını geçirmelidir?Abbe sayısı nedir? UV tutma kapasitesi nedir? Uluslar arası bir standarda göre üretilmiş mi? sağlam mı? Üretildiği malzeme kalitesi standardına uygun’ mu? Gündüz araç sürerken kullanılır mı?
Müşterinin takmak istediği güneş gözlüğünün koyuluğu kişisel zevk, ihtiyaç ve çevre koşullarına göre olmalıdır.
Güneş gözlüğü satın alırken, Uzun dönemde gözlerin sağlığını maksimum koruyacak güneş gözlüklerini seçin Fiyatı uygun olan mallar arasında; Türkçe tanıtma ve kullanma kılavuzu, garanti belgesi veya standarda uygunluk (TSE) markası olanı tercih ediniz. Bu tercih size; Can ve mal güvenliğini, Karşılaştırma ve seçim kolaylığı, Fiyat ve kalite yönünden aldanmaları önler. Ucuzluğa yol açar. Ruh sağlığını korur. Stresi önler. Bilinçlenmenizde etkili rol oynar.
Çok önemli bir sağlık mesleğinin mensuplarıyız .Toplumun ve fertlerin sağlığını korumak en önemli hedefimiz olmalıdır.
KAYNAK center optik (Rüştü Büyükbayrak)
Sunglass Association of America, Inc.
390 North Bridge Street, LaBelle, FL 33935
American National Standards Institute
1430 Broadway
New York, NY 10018 PH: 212 -642-4900; FX: 212-302-1286
www.fda.gov.tr
http://www.isbiroptik.com/
TS EN 1836 27.04.2003
Kişisel Göz Koruması-Genel Kullanım Amaçlı Güneş Gözlükleri ve Güneşe Karşı Koruyucu Filtreler
