Pediatrik Oftalmoloji nedir?
Pediatrik Oftalmoloji, tam kelime manası ile ‘çocukluk çağı göz sağlığı ve hastalıkları? ile ilgilenen branştır. Doğum, hatta doğum öncesinden başlayarak erişkin çağa gelene dek çocuklarda görülen her türlü göz hastalıklarının takibi ve tedavisi ile ilgilenir.
ülkemizde tam manasıyla bu alanda hizmet veren bir merkez halen mevcut olmamakla beraber, özellikle bazı üniversitelerin göz hastalıkları departmanlarına ait çeşitli üniteler vardır. Bu üniteler de asıl olarak şaşılık ve buna bağlı sorunlara eğilmektedirler.
Aşağıda da göreceğimiz gibi, pediatrik oftalmoloji, sadece şaşılık konusu ile sınırlı değildir. Basit göz sulanmalarından gözyaşı kanal tıkanıklıklarına kadar giden nazolakrimal sistem hastalıklarından, çocukluk çağı kataraktlara, göz tansiyonundan çeşitli kanserlere kadar birçok sorun, bebeklikten itibaren karşımıza çıkmaktadır. Asıl önemlisi de, küçük yaşlarda birçoğu erken tedavi ile göreceli olarak kolayca halledilebilecek olan bu sorunların, yaş ilerledikçe çözümsüz hale gelmesidir.
Halkımız ve hatta bazı hekimler arasındaki yaygın ve yanlış inanca bağlı olarak bebeklerin göz muayenesi geciktirilmekte ve biraz önce söylediğimiz gibi erken teşhis ile kolayca tedavisi yapılabilecek olan hastalıklar, ileri yaşlarda başımıza büyük dertler açabilmektedir.
İnsanlarda iki adet gözün olması özellikle küçük yaşlarda tek gözünde sorun olan fakat diğer gözü normal olan çocuklarda görme sorununu rahatlıkla gizleyebilmektedir.
Bazen bu durum ileri yaşlarda bile karşımıza çıkmaktadır. Hayatında ilk kez, bir gözünün görmediğini, ehliyet muayenesinde farkeden o kadar fazla kişi vardır ki!
Bebeklerde göz muayenesi
Bebekleri muayene etmek sanıldığı gibi zor değildir. Deneyimli bir göz hekimi birkaç dakika süren muayene ile kolaylıkla birçok önemli göz hastalığının teşhisini koyabilir.
örneğin bebeğin gözlük ihtiyacı olup olmaması, göz tansiyonunun mevcudiyeti, katarakt gibi göz içi merceğini ilgilendiren bir sorunun varlığı ve gören bölge olan ağ tabaka ile göz sinirini ilgilendiren bir problemin teşhisi birkaç dakika almaktadır.
Bebekler gözlük kullanabilir mi?
Bebeklerde yukarıdaki muayene sonucu belirgin bir kırma kusuru yani diğer ifade ile gözlük kullanmasını gerektiren bir durumla karşılaşılmış ise, zannedildiğinden çok daha kolay bir şekilde gözlüğe adapte olmaktadırlar. Etrafını ve daha da önemlisi annesini daha iyi gördüğünü hızla farkeden bebekler, gözlüğe de hızla alışacaklardır.
Bu durum belirgin biçimde büyük çocuklar için de geçerlidir.
özellikle hipermetropi (yakını görmede zorlanma) şikayeti olan çocuklarda bu tedavi, hem göz tembelliğini engellerken (-ki bu durum ileride tedavisi olmayan bir çeşit körlüktür!) hem de bazı tip şaşılıkları da ameliyata gerek kalmadan tedavi edebilecektir.
Doğru bir gözlük tedavisi ve takibi, sadece görme olayını düzeltmekle kalmayacak görme kalitesini (özellikle 3 boyutlu görmeyi) de yükseltecektir. Buna ek olarak, yıllarca otistik veya zeka özürlü olduğu zanedilen bazı az gören çocukların, bu birkaç dakikalık muayene ile verilen uygun gözlük tedavisi sonrası hayatlarının nasıl değiştiğini, hatta yürüyemeyen çocukların yürüdüğünü görmek nadir değildir.
Bizim önerimiz her çocuğun doğumu takiben ilk ay içinde ve daha sonra duruma göre hiç değilse yılda bir defa bu basit muayeneyi olmasıdır.
Göz tembelliği nedir ve tedavisi var mıdır?
Göz tembelliği veya tıbbi adıyla ‘ambliyopi?, gözlerden birinin veya bazen ikisinin, beyindeki görme merkezinin en basit tabir ile ‘görmeyi öğrenemediği için? görememesi durumudur. Pratik olarak, malesef 7-8 yaşından sonra tedavisi yoktur yani diğer bir ifade ile bu gözler bir anlamda belli bir oranda hayat boyunca kör kalırlar. Küçük yaşlarda farkedilmesi ise son derece önemlidir. Uygun tedaviler ve sabırla çoğu zaman (ne kadar erken yakalanır ise o derece başarılı bir biçimde!) tedavi edilebilir.
Şaşılık nedir?
Gözlerde herhangi bir sebepten dolayı ortaya çıkan her türlü kayma, şaşılık olarak adlandırılır. Görme sorunu açısından bazen sebep, bazen de sonuçtur. Bu konu ayrıntıları ile diğer sayfada incelenmiştir.
çocuklarda katarakt olur mu?
Katarakt sanıldığının aksine sadece yaşlılarda görülen bir durum değildir. Göziçi merceğin şeffaflığını kaybetmesi olan katarakt, doğumda da mevcut olabilir. Hatta bu durum her iki gözde de izlenebilir. çok erken tedavi ile (3 aydan önce!) hastalara belli bir oranda görme kazandırılabilir. İki gözde de olması, yine sanıldığının aksine, dezavantaj değil tam aksine avantajdır.
Sol gözde doğuştan kataraktı olan bebek
çocuklarda göz tansiyonu olur mu?
Doğuştan göz tansiyonu nadir değildir. Gözlerde sulanma ve büyüme ile ilk kez farkedilir. Bebek gözleri, erişkin insanlarınkine göre daha elastik olduğu için göz tansiyonuna daha dirençli olmakla beraber, erken teşhis ve erken tedavi (gerekirse cerrahi) son derece önemlidir. Tedavi, ne kadar erken uygulanır ise o denli başarılıdır.
Doğuştan göz tansiyonu (buftalmi) sebebiyle
her iki gözü büyüyen çocuk
Sol gözde büyüme (Burada sebep doğuştan
göz tansiyonu değildir. Maalesef hastanın sol
gözünde retinoblastom (bir tür göziçi kanseri) mevcuttur
ve buna bağlı buftalmi gelişmiştir)
çocuklarda göz kanseri olur mu?
çocuklarda bu kısa metinde sayamayacağımız kadar farklı, iyi ve kötü huylu tümörler görülebilir. Bunların bir kısmı erken bulgu vermesine rağmen (şaşılık gibi ...), bir kısmı ise maalesef son evreye dek gizli kalabilirler.
Vücudun farklı yerlerinde ortaya çıkan tümörler buraya da atlayarak (metastaz şeklinde) gözde kanser olarak karşımıza çakabilirler. Herzaman olduğu gibi, burada da erken teşhis hem gözü hem de hayatı kurtarabilir.
Sağ gözde retinoblastomun yayılımına bağlı orbital selülit
Sol gözde retinoblastom
çocuklarda körlük olur mu?
Bazı çocuklar kör doğarlar. Bunun çok çeşitli sebepleri olabilir. Olay doğrudan göze bağlı olabileceği gibi, göz ile beyin arasındaki bağlantılara veya doğrudan beyindeki görme merkezine bağlı olarak da karşımıza çıkar.
çocuğum okuyamıyor; gözleri mi bozuk yoksa ...?
Okuyamamanın çok çeşitli sebepleri vardır. Normal zekaya sahip çocuklarda bazen disleksi denilen bir durum söz konusudur ve bu durum okuyamamanın bir numaralı sebebi olabilir.
Göze bağlı sebepler ise az görme veya konverjans yetmezliği gibi yakın görmede zorluk oluşturan durumlardır.
çocuklarda plastik cerrahi gerekir mi?
özellikle doğuştan göz kapağı düşüklüğü, görmeyi engelleyecek kadar fazla ise göz kapağı kaldırma ameliyatının en kısa sürede yapılması gereklidir. Aksi takdirde ambliyopi dediğimiz göz tembelliği hızla ortaya çıkacak ve ileride tedavisi güç bir hastalık olarak karşımıza gelecektir.
Nadiren göz kapağı kenarının içe veya dışa dönmesi ve buna bağlı olarak gözün saydam tabakasında hasar ortaya çıkması durumlarında da erken cerrahi gerekmektedir.
Merkezimizde neler yapılmaktadır?
100. yıl Hastanesi Göz Sağlığı Birimi?nde yukarıda sayılan göz hastalıklarına yönelik her türlü teşhis ve tedavi yöntemleri uygulanmakta olup, doğuştan katarakt olgularında Fakoemülsifikasyon yöntemi ile göziçi merceği yerleştirilmesi, kanal tıkanıklığı olan çocuklarda silikon tüp uygulaması, göz kapağı bozukluklarında düzeltme, doğuştan göz tansiyonu olan bebeklerde cerrahi tedaviler gibi pekçok uygulama yapılmaktadır.
Kaynak: http://www.sasilik.net/po.htm
|
